Pośród znakomitej większości przedsiębiorców utarło się przekonanie, że finansowanie działalności bieżącej może odbywać się albo ze środków własnych albo też przy pomocy kredytów obrotowych udzielanych na finansowanie bieżącej działalności. Owszem, banki chętnie udzielą przedsiębiorcy takowego wsparcia lecz trzeba pamiętać, że nie zrobią tego pierwszej lepszej firmie której właściciel zapuka do ich drzwi. Szansę na kredyt obrotowy na działalność bieżącą mają jedynie firmy duże, o ugruntowanej pozycji rynkowej posiadający przy tym wystarczające zabezpieczenia spłaty kredytu. Dla małych przedsiębiorstw jest jednak szansa, że także i one mają możliwość uzyskania zewnętrznego źródła finansowania. Jest nim mało jeszcze znany w Polsce kredyt kupiecki. Jakie są wady i zalety kredytu kupieckiego i jakie warunki muszą zostać spełnione aby go otrzymać?
Czym jest kredyt kupiecki?
Analizując nową formę zewnętrznego finansowania przedsiębiorstwa jaką jest kredyt kupiecki warto podkreślić przede wszystkim fakt iż nie jest on źródłem finansowania które firma może otrzymać od banku. Kredyt kupiecki udzielany jest bowiem przez sprzedawcę nabywcy produktów bądź usług. Stronami umowy kredytowej nie jest więc bank, a sprzedawca oraz nabywca . Kolejna istotna kwestia jeżeli mamy na uwadze kredyt towarowy (kupiecki) to fakt, że w głównej mierze korzystają z niego przedsiębiorstwa, które nie mają możliwości otrzymania kredytu bankowego na działalność bieżącą. Najczęściej przyczynami odmowy przez bank udzielenia kredytu obrotowego jest fakt nie posiadania przez podmiot ubiegający się o finansowanie wymaganych przez bank zabezpieczeń oraz krótki rynkowy staż. I tutaj z pomocą przychodzi właśnie kredyt kupiecki – możliwość nabycia przez kupującego produktów/usług niezbędnych do funkcjonowania jego przedsiębiorstwa zarówno bez posiadania wysokich zabezpieczeń (jak ma to miejsce w przypadku banku) jak i odłożenia w czasie terminu zapłaty. Co ważne – kredyt kupiecki w wielu przypadkach jest rozwiązaniem darmowym dla nabywcy o ile spełni on podstawowe jego założenie – zobowiązanie kredytowe zostanie przez niego uregulowane w ustalonym terminie . Nabywca otrzymujący towar na kredyt kupiecki może go od razu sprzedać a uzyskane w ten sposób środki przeznaczyć na działalność bieżącą. Może również otrzymane środki przeznaczyć na fundusz rezerw (gwarantujący otrzymanie termonu płatności). Dysponując środkami pochodzącymi ze sprzedaży uwolni się także na pewien czas od zaangażowania własnych środków pieniężnych. Jest to więc bardzo wygodna metoda na finansowanie działalności bieżącej przedsiębiorstwa kredytem krótkoterminowym którym w rzeczywistości jest właśnie kredyt kupiecki. Co więcej – do otrzymania kredytu kupieckiego nie są wymagane skomplikowane dokumenty. Wystarczy zwykła umowa pomiędzy sprzedającym a nabywcą aby doszło do transakcji lub też dokument sprzedaży (faktura) z określonym terminem zapłaty. Firmy mające trudności finansowe z takiego rozwiązania bardzo chętnie skorzystają.
Udzielając kredytu kupieckiego sprzedawca również zyskuje
Finansowanie kredytem krótkoterminowym sprawia także, że na całej transakcji nie zyskuje tylko odbiorca. Zyskuje również sam dostawca który stosując go zdobywa nowych klientów na oferowane przez siebie towary. Co więcej – sprzedawca okres spłaty kredytu kupieckiego może uzależnić od własnej sytuacji finansowej. Okres kredytowania może wynieść od kilku miesięcy do nawet kilku lat. Na tym, jednak nie koniec – kredyt z odroczonym terminem płatności pomijając fakt jego darmowości w przypadku pojedynczych transakcji nie jest takim kiedy jest transakcji jest więcej i dotyczą jednego kontrahenta. Z reguły bowiem wieloletnia współpraca na jego ogólnych zasadach spowoduje, że sprzedający udzieli kupującemu bonifikaty np. przy zapłacie za towar gotówką lub przelewem w terminie znacznie krótszym niż ten który widnieje w umowie lub też wystawionej fakturze. W takim przypadku nie można mówić o udzieleniu kredytu handlowego.
Kredyt kupiecki to również duże ryzyko dla sprzedawcy
Udzielając kredytu kupieckiego tak naprawdę najwięcej traci sprzedający. Po pierwsze dzieje się tak dlatego, że w wielu przypadkach kredyt kupiecki jest finansowaniem z którego środki sprzedawca otrzyma znacznie później niż przy tradycyjnej sprzedaży a więc może zostać zachwiana równowaga finansowa jego firmy. Efekt – powstanie zatorów płatniczych uniemożliwiających bieżące regulowanie należności wobec swoich kontrahentów (dostawców) kiedy nie ma także możliwości skorzystania z faktoringu. Dlatego też kredyt z odroczonym terminem płatności (jego udzielenie przez dostawcę) musi zostać poprzedzony wnikliwą analizą finansową nabywcy. Oddając bowiem do dyspozycji niesolidnego klienta towar za który ten jeszcze nie zapłacił firma może na pieniądze się nigdy nie doczekać. Dlatego też sprawdzenie wiarygodności szczególnie nowych klientów jest sprawą kluczową. Dzięki niej otrzymujemy pełny obraz kontrahenta (informację nt. jego zadłużenia wobec banków czy odbiorców) a tym samym łatwiej jest nam podjąć ostateczną decyzję – udzielić kredytu kupieckiego temu odbiorcy czy też nie. Z reguły dzieje się tak, że na odroczoną płatność mogą liczyć jedynie firmy które z danym dostawcą współpracują już jakiś czas i regulują wobec niego zobowiązania terminowo.
Zabezpieczenie kredytu kupieckiego
Może jednak zdarzyć się moment w którym kredyt z odroczonym terminem zapłaty będzie jedynym sposobem na utrzymanie klienta na dłużej pomimo, że jest mało wiarygodny. Co w takiej sytuacji może zrobić dostawca? Może zastosować zabezpieczenie kredytu kupieckiego w postaci:
- Klauzuli w umowie o naliczeniu odsetek karnych za nieterminową zapłatę (zwłokę),
- Poręczenia,
- Zastawu na majątku odbiorcy,
- Pisemnego zobowiązania się banku do zapłaty na rzecz sprzedawcy kwot wynikających z umowy z której nie wywiązał się jego pierwotny nabywca (gwarancja bankowa),
- Weksla In blanco.